خاتمي درگفتگوبا تايم: آمريكا براي حفظ منافعاش ازكشورهاي عربي واسلامي كمك بگيرد
سيد محمد خاتمي در گفتوگو با مجلهي تايم به مسايل مختلف بين المللي و منطقهيي پاسخ داد. وي هشدار داد كه هرگونه تجاوزي به ايران بهاي سنگيني براي آمريكا خواهد داشت. رييس جمهور سابق كشورمان همچنين گفت كه آمريكا بداند كه ميتواند براي حفظ منافعاش از كشورهاي عربي و اسلامي كمك بگيرد. وي همچنين گفت كه هولوكاست نبايد بهانهاي براي سركوب حقوق فلسطينيها قرار گيرد. خاتمي گروگانگيري 1358 در لانه جاسوسي را عكسالعملي انقلابي به نيم قرن گروگان گرفته شدن ايران توسط آمريكا دانست.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) متن كامل گفتوگوي سيد محمد خاتمي، رييسجمهور سابق كشور با مجله تايم به شرح زير است:
اين نخستين سفر شما به واشنگتن است. نظرتان دربارهي اين كشور كه شيطان بزرگ خوانده شده است چيست؟
من هرگز نميگويم شيطان بزرگ؛ اما واقعا متاسف ميشوم هنگامي كه ايران محور شرارت ناميده ميشود؛ حتي امام خميني (ره) كه اين عبارت از ايشان است به سياستهاي آمريكا اشاره داشتند، نه مردم آمريكا يا خود آمريكا كه كشوري بزرگ و پهناور است.
آيا شما تشكيل دو كشور براي حل مسالهي فلسطين و اسراييل را ميپذيريد؟ آيا دولت ايران نيز آن را ميپذيرد؟
مخالفت من با اسراييل مسالهاي اخلاقي است؛ راهحل صلحآميز براي مساله فلسطين شناسايي حقوق فلسطينيان است. اين تنها راه ايجاد صلح پايدار در منطقه است.
و ايجاد كشوري فلسطيني در كنار اسراييل؟
بله.
جانشين شما آقاي محمود احمدينژاد ميگويد كه هولوكاست واقعيت ندارد، آن را چگونه تشريح ميكنيد؟
شخصا معتقدم كه وي وجود هولوكاست را انكار نكرده است، هولوكاست جنايت نازيسم است؛ اما ممكن است كه هولوكاست كه واقعيتي مطلق و واقعيتي تاريخي است، مورد سوء استفاده قرار گيرد. به هر حال هولوكاست نبايد بهانهاي براي سركوب حقوق فلسطينيها قرار گيرد.
بروس لاينگن، يك ديپلمات بلند پايه آمريكايي بود كه سال 1358 در ايران به گروگان گرفته شد و وي علنا در ارتباط با سفر شما به آمريكا اين پرسش را مطرح كرده است كه دولت ايران چه ديني به گروگان هاي آمريكايي دارد؟ ضمن اين كه او از پول سخن نميگويد.
از بحران گروگانگيري متاسفم و با گروگانها و خانوادههاي آنها به خاطر زيانها و مضراتي كه ديدهاند همدردي ميكنم، اما اين عكسالعملي انقلابي بود به نيم قرن گروگان گرفته شدن ايران توسط آمريكا. شايد طرف ديگر (آمريكا) بيسار مديونتر باشد.
آيا در عراق جنگ داخلي در جريان است؟
ما در اين باره بسيار نگرانيم، اما هنوز جنگي داخلي رخ نداده است، هنوز نه.
آيا بهتر است كه عراق به مناطق شيعي، سني و كردنشين تقسيم شود؟
اين يك ايده بسيار بد است، عراق بايد متحد بماند و راهحل آن يك دولت دموكراتيك است. از لحاظ عددي، اكثريت با شيعيان است، اما دولت فرقهيي نيست؛ رييسجمهور يك كرد است.، نخست وزير يك شيعه است، سنيها نيز مشاركتي گسترده و موثر دارند؛ بنابراين فروپاشي عراق بسيار خطرناك خواهد بود. يك دولت دموكراتيك ميتواند از بروز آن جلوگيري كند.
بوش پدر عراق را اشغال نكرد؛ درباره اشغال جاري عراق چه نظري داريد؟
نميدانم بوش پدر چه كرده است، اما ميدانم كه حذف صدام حسين به نفع ما و به نفع ايران بوده است. همچنين پيش بيني ميكردم كه ورود به عراق (براي آمريكا) بسيار آسان خواهد بود، اما خروج از آن بسيار دشوار خواهد بود. امروز صدام بر كنار شده و عراق به صحنه افراطگرايي و راديكاليسم منجر شده است.
اگر توصيهيي براي جورج بوش، رييسجمهور آمريكا داشته باشيد، آن چيست؟
وي بايد صلح و عدالت و آشتي را در سراسر دنيا بگستراند؛ من معتقدم، سياستهاي آمريكا نه تنها تروريسم را متوقف نكرده، بلكه مشكل را افزايش داده و وخيمتر كرده است.
چرا؟
ميتوانستيم مساله عراق را بدون حمله و اشغال و بدون از دست رفتن جان انسانها، زندگي آمريكاييها و جان و مال عراقيها حل كنيم؛ اگر آمريكا چنين غرور و نخوت و حتي تكبري نداشت، شايد اين مشكل حل ميشد.
و عقبنشيني نيروهاي آمريكايي از عراق؟
اشغال عراق بايد هر چه سريعتر خاتمه يابد؛ اما به باور من نميتوان اين دولت دموكراتيك نوپا را در دستان تروريستها، شورشيان و جويندگان خشونت رها كنيم؛ بهترين راه تقويت و حمايت دولت سرويسهاي امنيتي و نيروهاي پليس آن است و بهترين راه براي تحقق آن كمك گرفتن از كشورهاي همسايه است. آمريكا بهتر است بداند كه ميتواند براي حفظ منافع خود از كشورهاي عربي و اسلامي كمك بگيرد.
آمريكا ايران را به تلاش براي دستيابي به سلاح هستهيي متهم كرده و ايران آن را رد كرده است. آيا راهي براي برون رفت وجود دارد؟
نگراني درباره گسترش سلاحهاي كشتار جمعي موجه است. اما در اين منطقه سه كشور داراي سلاحهاي هستهيي و صدها كلاهك هستهيي هستند. بزرگترين زرادخانه هستهيي از آن اسراييل است و سپس هند و پاكستان. اگر نگرانيهايي جدي درباره سلاحهاي هستهيي وجود دارد، ابتدا بايد با از بين بردن سلاحهاي فعلي شروع كرد. آمريكا در هر حال هيچ گونه سيستمي به اين مسايل به اين سلاحهاي هستهيي نشان نميدهد. هيچ يك از اين سه كشور پيمان منع گسترش سلاحهاي هستهيي را امضا نكردهاند، اما ايران عضو اين پيمان است. ايران حق دستيابي به انرژي هستهيي را دارد و ما آمادهايم تضمين دهيم كه از آن براي اهداف صلحجويانه استفاده خواهيم كرد. آقاي احمدينژاد دستوري صادر كرده است تا توليد و انباشت سلاح هاي كشتار جمعي ممنوع شود.
آيا تصور ميكنيد كه حمله نظامي عليه ايران از سوي آمريكا با اسراييل محتمل است و ايران بايد آن را جدي گرفته و از خود دفاع كند؟
هر گونه تجاوزي به ايران بهاي سنگيني براي آمريكا و پيش از آن براي ايران خواهد داشت. افكار عمومي دنيا و اكثريت مردم آمريكا از دخالت نظامي در ايران حمايت نخواهند كرد.
سخن ديگري براي گفتن داريد؟
در ايران تماميت ارضي مساله اصلي است و هيچ گروه و حزب سياسي در حمايت از فعاليتها و اقدامات ايران ترديدي ندارد؛ اين اتحاد و اجماع ملي براي متجاوزان بسيار گران تمام خواهد شد.
رييسجمهور آمريكا اعلام كرده است اگر مسالهي هستهيي ايران حل نشود، در آينده نزديك از طريق شوراي امنيت تحريماتي عليه ايران اعمال خواهد كرد. نتيجه چه خواهد بود؟
تجربه نشان داده كه تهديدات، فشار و زور هرگز منجر به راهحل نشده و تحريمات موثر نبوده است. تحريمات و حتي بالاتر از آن، اقدام نظامي و استفاده از زور به ايجاد بحران بيشتر در ايران براي منطقه و دنيا خواهد شد.
آيا فكر ميكنيد كه حزبالله برنده جنگ در لبنان است؟
من ميگويم كه اسراييل جنگ را باخت. اسراييل بارها با اعراب جنگيد و ميتوانست ظرف شش روز سه يا چهار ارتش عربي را شكست دهد، اما همان طور كه ميدانيد اسراييل در مبارزه با حزبالله نتوانست به هيچ يك از آن اهداف دست يابد. متاسفانه آمريكا با تمام وجود از اسراييل حمايت كرد.
در پاسخ به منتقداني كه ميگويند در دوره رياست جمهوري شما نقض حقوق بشر صورت گرفته و از تروريسم حمايت شده و براي توسعه برنامه هستهيي ايران تلاش شده است چه ميگوييد؟
ادعا نميكنم كه هرگز در ايران نقض حقوق بشر وجود نداشته است، اما همچنين معتقدم كه حقوق بشر در همه جا و به نامهاي مختلف صورت ميگيرد.
به عقيده من نقض حقوق زندانيان در گوانتانامو و ابوغريب با اين ادعاها سازگارتر است، همه بايد نقض حقوق بشر در هر جايي را محكوم كنند، استانداردهاي دو گانه موثر نخواهد بود.
زماني كه رييسجمور ايران بوديد علنا ميگفتيد كه نميتوانيد برخي از اصلاحات مورد نظر خود را در كشور اجرا كنيد و نميتوانيد در سياست خارجي اقدامات خاصي اتخاذ كنيد؛ چه كسي شما را متوقف ميكرد؟ اصولگراياني كه امروز در مسند قدرت هستند؟
به اعتقاد من دموكراسي يك پروسه است و اين درست است كه فشارها خطرات و تهديداتي خارجي عليه يكپارچگي ملي وجود دارد؛ كساني بودند كه از لحاظ نظري با من مخالف بودند، اما هنگامي كه قدرت بزرگ علنا اعلام ميكند كه قصد براندازي حكومتي را دارد ...
آيا از آمريكا سخن ميگوييد؟
بگذاريد اسم نبرم، كساني كه رسما از پول خود براي براندازي حكومت ايران استفاده ميكنند، كاملا طبيعي است كه در نتيجهي ايجاد يك محيط امنيتي، محدوديتها در مورد آزادي و فضاي باز بيشتر خواهد شد.
