تحليل هاي جهاني از گزارش هسته يي 16سازمان اطلاعاتي امريکا؛ترديد چين و روسيه موضع منفي غرب
اعتماد:پرونده هسته يي ايران با انتشار گزارش شوراي ملي اطلاعات امريکا پا به مرحله تازه يي گذاشته است؛ مرحله يي که مقامات ايران از آن به عنوان «يک پيروزي بزرگ براي ملت ايران» ياد مي کنند و مقامات غربي آن را دليلي قاطع جهت ادامه فشارهاي بين المللي به ايران مي دانند.در همين راستا محمود احمدي نژاد رئيس جمهوري روز گذشته در حالي که در ادامه سفرهاي استاني اش در ايلام به سر مي برد گزارش سازمان هاي اطلاعاتي امريکا درباره فعاليت هاي هسته يي ايران را «پيروزي بزرگ براي ايران» توصيف کرد و البته هشدار داد که اگر آنها بخواهند بازي جديدي را آغاز کنند، ملت ايران ذره يي عقب نشيني نخواهد کرد.اما در حالي که مقامات ايراني از گزارش روز دوشنبه سازمان هاي اطلاعاتي امريکا استقبال مي کنند، برخي تحليل ها از خطرناک بودن يا دوپهلو بودن گزارش حکايت مي کند. بر مبناي اين تحليل، گزارش صدصفحه يي 16 نهاد اطلاعاتي امريکا اگرچه بر توقف توليد تسليحات هسته يي در سال 2003 تاکيد مي کند اما به واسطه هدف ايران براي توليد سلاح هاي هسته يي تا چهارسال پيش، ادامه فشارهاي بين المللي به ايران را ضروري مي سازد.آنها بر اين نظرند که اگرچه ايران توليد سلاح هسته يي را چهارسال قبل متوقف کرده، اما اين اقدام به دليل فشارهاي جهاني صورت گرفته است و برهمين مبنا بايد راه صدور قطعنامه سوم در قبال فعاليت هاي هسته يي ايران ادامه يابد.از همين رو گزارش شوراي ملي اطلاعات امريکا تضمين کننده ادامه فشارهاي بين المللي در قبال ايران و کاهش خطر درگيري ميان تهران و واشنگتن است که پيش تر احتمال آن تقويت شده بود.به اين ترتيب جرج بوش رئيس جمهوري امريکا روز سه شنبه تنها چند ساعت پس از نشست خبري «استفان هادلي» مشاور امنيت ملي امريکا درباره گزارش 16 نهاد امنيتي امريکا، پشت تريبون قرار گرفت و همچون گذشته خواهان ادامه فشارهاي جهاني بر ايران شد.به گفته او ايران کماکان به دنبال فناوري هايي براي توليد سلاح هسته يي است. پس از او کاندوليزا رايس وزير خارجه امريکا نيز خواستار تشديد تحريم ها عليه تهران شد و گفت که اعضاي گروه 1«5 بايد فشارهاي ديپلماتيک بر ايران را ادامه دهند تا مانع دستيابي اش به تکنولوژي قابل استفاده در توليد سلاح هسته يي شوند.به گزارش فارس رايس اين نکته را هم اضافه کرد که ايران به غني سازي اورانيوم در مقياس بالاتر ادامه مي دهد که در نهايت آنها را قادر به توليد سلاح هسته يي خواهد کرد.وزير خارجه امريکا سپس خبر توقف توليد سلاح هسته يي در سال 2003 را خبر خوبي خواند و افزود؛ «زمان درباره توان غني سازي ايران به نفع ما نيست و اين همان جايي است که بايد عجله کنيم.» ژاپن، اسرائيل، انگليس، فرانسه و آلمان نيز ديروز همگام با سياست هاي امريکا در مقابل ايران، برنامه هسته يي ايران را يک تهديد جدي توصيف کردند و خواستار تداوم اعمال فشارها به تهران شدند. در اين ميان فرانک والتر اشتاين ماير وزير خارجه آلمان از ايران خواست درباره صلح آميز بودن برنامه هسته يي اش تضمين دهد.
همچنين شبکه خبري بلومبرگ به نقل از کشورهاي اروپايي گزارش داد؛ گفت وگوهاي شوراي امنيت سازمان ملل درباره تحريم هاي بيشتر عليه ايران به رغم برآورد آژانس هاي اطلاعات جاسوسي امريکا ادامه خواهد داشت. به گزارش ايسنا کريستينا گالاش سخنگوي خاوير سولانا رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا با بيان اينکه ايران همچنان به نقض درخواست هاي سازمان ملل براي تعليق فعاليت هاي غني سازي اورانيومش ادامه مي دهد، گفت که سولانا به تلاش خود براي ايجاد شرايط لازم به منظور آغاز مذاکرات رسمي با ايران درباره تعليق برنامه هسته يي اش ادامه مي دهد.گالاش در ادامه گفت که اگرچه برآورد اطلاعات جاسوسي ملي امريکا درباره برنامه هسته يي ايران و قضاوت هاي سياسي جامعه بين الملل در قبال ايران تاثير خواهد گذاشت اين برآورد به گذشته ربط داشته و به طور مستقيم با روند تحريم هاي سازمان ملل ارتباطي ندارد.سخنگوي سولانا گفت؛ من فکر نمي کنم در اساس اين سياست تغييري به وجود آمده باشد.
رويکرد متناقض چين و روسيه
با اين وجود رويکرد چين، روسيه و سوئيس در تضاد با اتحاديه اروپا و امريکا است. پکن و مسکو طي ماه هاي گذشته بارها بر حل مسالمت آميز پرونده هسته يي ايران تاکيد کرده اند، اما گزارش شوراي ملي اطلاعات امريکا حمايت آنها را از حل مسالمت آميز مناقشه اتمي ايران تقويت کرد.روسيه نخستين کشوري بود که از اين گزارش که بي ترديد مهمترين اتفاق در پرونده هسته يي ايران به شمار مي رود استقبال کرد و آن را دليلي بر ادامه سياست هاي معتدل کرملين در قبال ايران دانست.سرگئي لاوروف وزير خارجه روسيه نيز ديروز ضمن صلح آميز خواندن برنامه هسته يي ايران با اشاره به گزارش اخير مرکز اطلاعات ملي امريکا گفت؛ روسيه، اطلاعاتي مبني بر اينکه ايران حتي پيش از سال 2003 ميلادي به دنبال دستيابي به سلاح هسته يي بوده در اختيار ندارد. لاوروف افزود؛ اقدامات نتيجه بخش آژانس بين المللي انرژي اتمي در ايران با همين هدف صورت مي گيرد و دوطرف متعهد به ادامه آن هستند. لاوروف در خصوص احتمال تهيه قطعنامه جديدي در شوراي امنيت سازمان ملل متحد در مورد ايران هم گفت؛ با توجه به اين عوامل و البته اعتراف علني امريکا بر عدم وجود برنامه هسته يي نظامي در ايران، در اين مورد ارزيابي لازم به عمل خواهد آمد. چين نيز در پي انتشار گزارش اطلاعاتي امريکا درباره متوقف شدن «فعاليت هاي هسته يي نظامي» ايران از سال 2003، درباره تصويب تحريم هاي بين المللي جديد عليه اين کشور ابراز ترديد کرده است.وانگ گويانگا سفير چين در سازمان ملل متحد به خبرنگاران گفته است انتشار «ارزيابي ملي اطلاعات» درباره برنامه اتمي ايران توافق روز شنبه گروه 1«5 درباره بررسي گسترش تحريم هاي بين المللي عليه اين کشور را زير سوال برده است.به گفته سفير چين با انتشار گزارش اطلاعاتي امريکا شرايط تغيير کرده و اعضاي گروه 1«5 بايد بار ديگر شرايط را ارزيابي کنند.
تقويت صدور قطعنامه سوم
با اين وجود «زلماي خليلزاد» نماينده دائم امريکا در سازمان ملل متحد اعلام کرد که طرح پيش نويس قطعنامه يي که در آن تحريمات شديدتري عليه ايران در رابطه با پرونده هسته يي اين کشور در نظر گرفته شده باشد به زودي به شوراي امنيت ارائه خواهد شد. به گزارش خبرگزاري نووستي خليلزاد گفت؛ پيش نويس تحريمات جديد از سوي پايتخت ها به زودي به نيويورک ارائه خواهد شد و کارها در شوراي امنيت به طور مشترک روي متن آن ادامه پيدا خواهد کرد. به گفته خليلزاد وزارت امور خارجه امريکا تحريمات جديد را به خاطر عدم اجراي قطعنامه هاي قبلي شوراي امنيت از سوي ايران پيش خواهد برد.در تحولي ديگر در اين ارتباط به گفته ديپلمات هاي غربي پيش نويس تحريم هاي جديد عليه ايران به زودي از سوي اعضاي 1«5 آماده مي شود. مديران سياسي 1«5 که روز شنبه گذشته در پاريس براي بررسي گزارش اخير البرادعي و خاوير سولانا مسوول سياست خارجي اتحاديه اروپا نشستي را تشکيل داده بودند، در حال کار بر روي متن پيش نويس قطعنامه سوم هستند. به گزارش مهر احتمالاً اين متن تا پايان هفته براي مشورت آنها با يکديگر به اتمام خواهد رسيد، هرچند که هنوز جلسه خاصي براي بررسي مجدد فعاليت هاي هسته يي ايران در نظر گرفته نشده است.اما در کنار اين اخبار به نظر مي رسد گزارش شوراي ملي اطلاعات امريکا اجماع اعضاي 1«5 را از اين پس با مشکلات جدي روبه رو خواهد کرد و شکاف هاي کنوني اين گروه را عميق تر مي کند.با اين حال محمد البرادعي مدير کل آژانس بين المللي انرژي اتمي که همچون روسيه و چين از گزارش سازمان هاي اطلاعاتي امريکا استقبال کرده است، آن را فرصتي براي حل پرونده هسته يي ايران مي داند. از همين رو او بلافاصله پس از اعلام اين گزارش خواستار آغاز فوري مذاکرات با ايران براي حل و فصل مناقشه يي شد که بر سر فعاليت هاي هسته يي ايران راه افتاده است.در کنار اين گزارش ها برخي اخبار حاکي از آن است که گزارش مذکور تنها بخشي از اطلاعات از طبقه بندي خارج شده نهادهاي امنيتي امريکا بوده و بخش اعظم آن که حدود صدوچهل صفحه است همچنان محرمانه باقي خواهد ماند.