اعتماد:آيا محمود احمدي نژاد ديگر تمايل چنداني براي ترميم پل هاي ارتباطي پاستور- قم ندارد؟ آيا رئيس اصولگراي دولت نهم که از سويي بيشترين داعيه مذهبي بودن را در کارنامه خود دارد و از سويي مرتب در حال ترميم چهره کابينه، تغيير در ساختارهاي اقتصادي و شعار مديريت در عرصه هاي جهاني را در دستور کار خود قرار داده ديگر لزومي به بهبود رابطه با مراجع عظام تقليد و روحانيون بلندپايه نظام و دريافت تاييدهاي آشکار و پنهان نمي بيند؟ اينها سوالاتي است که اگرچه از يکي دو ماه گذشته در برخي محافل سياسي عنوان شد اما با مکتوبات اخير احمدي نژاد در وبلاگش پررنگ تر از گذشته مطرح شده است.

در شرايطي که سه سال از مطرح شدن مقوله «هاله نور» که گلايه هاي روحانيون جناح هاي مختلف کشور را در پي داشت مي گذرد اما احمدي نژاد هفته گذشته دوباره اين بحث را زنده کرد و در حالي که تصور مي شد پرونده اين موضوع در نخستين سال رياست جمهوري احمدي نژاد براي هميشه بسته شده باشد اما در آستانه سال پاياني رياست وي بر نهاد اجرايي توسط يادداشت رئيس جمهور گشوده شد؛ يادداشتي که طي آن در کنار انتقادهاي آشکار پيام هاي پنهاني نيز از سوي رئيس اصولگراي دولت نهم به منتقدان خود ارسال کند و پرونده غائله يي را روي ميز کار خود بگذارد که اولين موج انتقاد از وي در سال 84 را رقم زد. ماه هاي آغازين کار دولت نهم بود که احمدي نژاد اعلام کرد به نيويورک خواهد رفت تا با سخنراني در اجلاس عمومي سازمان ملل مواضع ايران را براي جهانيان تشريح کند. سفر يکي از بالاترين مقام هاي رسمي کشور به امريکا اگر چه با اما و اگرهايي همراه بود و با واکنش هاي تندي از سوي منتقدان بدرقه شد اما به غائله ديگري ختم شد. هنوز چند روزي از بازگشت رئيس دولت نهم از نيويورک نگذشته بود که يکي از سايت هاي منتسب به اصولگرايان فيلم ملاقات احمدي نژاد با آيت الله جوادي آملي را منتشر کرد؛ فيلمي که طي آن احمدي نژاد در تشريح سفرش به امريکا به نقل از يکي از سران حاضر در جلسه مدعي شد هنگام سخنراني اش در احاطه ها له يي از نور قرار گرفته است. انتشار اين فيلم اگر چه ابتدا با ناباوري تحليلگران و روحانيون روبه رو شد اما پس از انتشار سي دي هاي اين ديدار بين مردم موجي از انتقاد را به دنبال داشت.

دامنه انتقادات از احمدي نژاد تا آنجا پيش رفت که اصحاب رسانه در نخستين روزي که غلامحسين الهام در کسوت سخنگوي دولت در پاستور حاضر شد، خواستار توضيحات دولت در اين خصوص شدند. الهام نيز در واکنش به اين سوال که در اولين نشست مطبوعاتي اش مطرح شد صحت اين فيلم را مورد ترديد جدي قرار داد و به عنوان يکي از شاهدان عيني ملاقات احمدي نژاد با آيت الله جوادي آملي به صراحت اعلام کرد اين فيلم «اصالت» ندارد. سخنگوي دولت با اين استدلال که دولت عقبه کارشناسي هاي 17 ، 18 ساعته را در پشت عملکرد خويش دارد، اعلام کرد؛ «به هيچ وجه رئيس جمهور از امور ملکوتي براي پيشبرد کار خود استفاده نمي کنند.» او همچنين بر «جعلي» بودن فيلم تاکيد کرد و البته خواستار رسيدگي مراجع قضايي در اين خصوص شد.

اگر چه افرادي چون «کعبي» به ياري دولت شتافتند و اظهارات الهام را تاييد کردند اما عدم پيگيري دولت براي روشن کردن زواياي موضوع در کنار سکوت احمدي نژاد در اين خصوص چندان براي افکار عمومي قانع کننده نبود ولي به هرحال غائله ختم شد. با بسته شدن پرونده اين موضوع کمتر کسي گمان مي کرد احمدي نژاد در آستانه آخرين سال تصدي اش بر نهاد اجرايي کشور و در شرايطي که مورد انتقاد گسترده يي قرار دارد، مهر سکوت در اين خصوص را بشکند و وجود هاله نور در نيويورک را به طور تلويحي مورد تاييد قرار دهد.

رئيس دولت نهم هفته گذشته يادداشتي اعتراضي در وبلاگ شخصي خود منتشر کرد که اگر چه با هدف تبرئه احمدي نژاد از شايعات خرافي گونه نگاشته شده بود اما بار ديگر اصطلاح «هاله نور» را وارد محافل سياسي و خبري کرد. احمدي نژاد سحرگاه چهارشنبه گذشته در شرايطي پشت رايانه شخصي خود قرار گرفت و وبلاگش را به روز کرد که طي آن يادداشت به عناوين مختلف از اصطلاح «هاله نور» استفاده کرد و حداقل هفت بار اين ترکيب را در متن يادداشت خود گنجانده بود. احمدي نژاد در بخش پاياني اين يادداشت با انتقاد از سياستمداران به ظاهر مذهبي که به گفته او «مسوول رسيدگي و اجراي عدالت» نيز هستند، آورده بود؛ «مشاهده نور خدا در عالم سياست و در فتوحاتي که پياپي در لبنان و فلسطين تا عراق و ايران و حتي در نيويورک به نفع ارزش هاي انقلابي و اسلامي واقع مي شود براي آنان که در دامان فرهنگ توحيدي امام خميني پرورش يافته اند و براي نسل انقلاب چيز عجيبي نيست بلکه نديدن اين هاله هاي نور عجيب است.»

احمدي نژاد در شرايطي به نوشتن اين يادداشت مبادرت کرد که دولت و روحانيون چند ماه پرتنش را از سر گذرانده اند و به نظر مي رسد با اين نوشته تيرگي روابط پاستور- قم وارد فاز ديگري شود؛ روابطي که از ابتداي روي کار آمدن دولت نهم با افت و خيزهاي بسياري همراه بود. اگر چه روي کار آمدن محمود احمدي نژاد اولين رئيس جمهور مکلا بعد از 24 سال رياست معممين چندان براي احمدي نژاد دردسرساز نشد و شعار عدالت محوري و گفتمان مذهبي وي باعث شد روحانيون بلندپايه نظام و برخي مراجع تقليد از انتخاب وي احساس رضايت کنند اما اين لبخند ديري نپاييد و ماه عسل ديپلماسي پاستور- قم رو به تلخي نهاد و امضاي حکم مشاور رئيس جمهور در امور روحانيت اولين پايه هاي نارضايتي قم را رقم زد.

اين درحالي بود که سيدمحمد خاتمي رئيس جمهور سابق از اقبال احمدي نژاد در مقابل حوزه برخوردار نبود. حمايت روحانيون متنفذ حوزه از «ناطق نوري» رقيب انتخاباتي وي شروع سختي را براي خاتمي تدارک ديده بود. اما رئيس دولت اصلاحات با بهره گيري از حلقه وسيعي از مشاوران در پي اعتمادسازي بين دولت و قم برآمد.

فارغ از نتيجه هاي اين تصميم رفت و آمد معاونان و مشاوران خاتمي به قم براي کسب تکليف و تاييد از سوي مراجع يکي از فعال ترين ديپلماسي داخلي خاتمي را تشکيل داد.

اما احمدي نژاد که از سويي مکلا بود و از سوي ديگر با زبان روحانيون ناآشنا، مشاوري را در امور روحانيون برگزيد که پيش از آنکه حضورش در حوزه چشمگير باشد تحصيلش در امريکا به چشم آمد. «سقاي بي ريا» که قرار بود احمدي نژاد را در رابطه با روحانيون بلندپايه و متنفذ قم ياري کند از شاگردان ارشد مصباح يزدي به شمار مي آمد و در سال 72 به همراه 13 نفر از دوستانش نظير «مرتضي آقاتهراني» و «علي مصباح» به غرب رفته بود تا دانش تئوريک خود را با حمايت «موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني» تکميل کند. بي ريا از همان آغاز در کنار گذراندن دکتراي علوم تربيتي در «هيوستون» امريکا امام جمعه يکي از ايالت هاي تگزاس شد. انتخاب او اين نگراني را در ميان حوزويان به وجود آورد که يکي از مهم ترين مشاوران احمدي نژاد در عرصه اجرايي به جاي ارتباط با حوزه با موسسه هاي ديگري در رفت و آمد است و از غيرحوزه تاثير مي پذيرد. البته رئيس جمهور خيلي زود با پيامدهاي انتخاب خود مواجه شد. احمدي نژاد در اولين اقدامات خود در راستاي اصلاحات ساختاري نامه يي به رئيس سازمان تربيت بدني نوشت و حضور زنان در ورزشگاه ها را آزاد اعلام کرد. هنوز امضاي اين نامه خشک نشده بود که مراجع تقليد قم به طور گسترده يي به اين حکم اعتراض کردند. آيات عظام صافي گلپايگاني، ميرزاجواد تبريزي و مکارم شيرازي به صورت همزمان به اين تصميم اعتراض کردند و آيت الله محمد فاضل لنکراني نيز فتوا داد که شرکت بانوان در مکان هاي عمومي ورزشي همراه با مردان جايز نيست.

با اينکه حضور زنان در ورزشگاه از نگاه شرعي مورد انتقاد روحانيون ارشد قم قرار گرفت اما آنچه بيش از اين حکم موجبات تکدرخاطر روحانيون را فراهم کرده بود عدم مشورت احمدي نژاد با مسوولان عالي رتبه حوزه ديني بود. اگرچه اين مساله با پيام مقام معظم رهبري مبني بر لحاظ کردن نظر مراجع به پايان رسيد اما سفر احمدي نژاد به نيويورک و فيلم ديدار وي با جوادي آملي سرفصل دلخوري ديگري بود. غبار اين غائله فرو نشسته بود که احمدي نژاد با نوشتن نامه يي به «پاپ» موجبات دلگيري قم از پاستور را رقم زد؛ نامه يي که به گفته يکي از عالي رتبگان حوزه «اشتباه بزرگ» بود چرا که «پاپ» اندکي پيش از اين نامه اظهارات اهانت باري را به ساحت ايشان وارد کرده بود.

اما مشاوران احمدي نژاد به جبران مافات برخاستند و طي سفرهاي مکرر در اتوبان تهران- قم و لابي هاي گسترده در حوزه تا حدودي نهاد اجرايي را با حوزه آشتي دادند و بالاخره بيوت علما گشوده شد که البته با يک هشدار همراه بود. ناصر مکارم شيرازي در ديدار با رئيس جمهور گفت؛«در مسائل مملکتي آن هم در کشوري به عظمت و گستردگي کشور ما گاه اشتباهاتي رخ مي دهد که بايد با شجاعت عذرخواهي و جبران کرد و اگر تخلفي صورت گرفته تعقيب شود و اگر وجود افراد ناآگاه سبب آن اشتباهات شده، برکنار شوند و افراد لايقي به جاي آنان بنشينند. اين ملاقات زمينه ساز ديدارهاي ديگر شد و دولت در سال دوم، سال آرام و رو به بهبودي را در رابطه با قم تجربه کرد. اما در ماه هاي پاياني سال سوم عمر دولت نهم، دوباره روابط دچار نوسان شد و تيرگي روابط به مرز هشدار رسيد.

احمدي نژاد در يکي از سفرهاي استاني اعلام کرد قصد دارد پس از رتق و فتق امور داخلي مملکت وارد عرصه مديريت جهاني شود. اين اظهارات ابتدا به بخشي از يک سخنراني احساسي در جمع مردم تعبير شد اما با تکرار آن از سوي احمدي نژاد در سخنراني هاي ديگر به خصوص در جمع طلاب مشهد وارد فاز جديدي شد و اتفاقي مشابه آنچه پس از سفر به نيويورک در سال نخستين براي احمدي نژاد پيش آمد، دوباره تکرار شد.

احمدي نژاد روزهاي آغازين سال 87 را به مشهد رفت تا هم اولين سفر استاني اش به يک شهر مذهبي باشد و هم با اقشار مختلف اين شهر ديدار و گفت وگو کند. همان گونه که پس از نخستين سفر وي به امريکا فيلمي از او منتشر شد، يک ماه پس از سفر وي به مشهد نيز دوباره فيلمي از وي انتشار يافت. اما اين بار نه يک سايت خبري بلکه صدا و سيما راساً فيلم سخنراني احمدي نژاد در جمع طلاب مشهد را به روي آنتن فرستاد؛ فيلمي که طي آن احمدي نژاد دوباره به سفر نيويورک خود اشاره کرده بود با اين تفاوت که وي سخنراني خود در دانشگاه کلمبيا را که در آخرين سفرش روي داده بود، مورد اشاره قرار داد و بار ديگر از حمايت «امام زمان(عج)» در آن سخنراني سخن گفته و دولتش را تحت حمايت و هدايت امام عصر معرفي کرده بود.

رئيس دولت نهم از حمايت هاي خاص امام زمان(عج) از دولت نهم سخن به ميان آورد و مدير اصلي سخنراني وي در آخرين سفرش به نيويورک در دانشگاه کلمبيا را «امام زمان(عج)» معرفي کرد؛«قضيه دانشگاه کلمبيا مگر چيزي جز مديريت امام زمان(عج) بود آنها مي خواستند من تعادل عصبي خود را از دست بدهم و همان جا بروم ولي من خنديدم و سخنراني هم کردم و ديديد که گفته شد 500 ميليون بيننده داشته است. اين چيزي جز مديريت آقا امام زمان است؟» وي تاکيد کرده بود؛ «امام زمان دارد جهان را مديريت مي کند و ما داريم مي بينيم دست هدايت آقا امام زمان در همه امور کشور نمايان است.»

پخش اين سخنراني که از سوي برخي تحليلگران براي جلب توجه مراجع قم و روحانيون در دستور کار صدا و سيما قرار گرفته بود، واکنش بلافاصله روحانيون مجلس هفتم را در پي داشت. معممين بهارستان با انتقاد گسترده از اين گونه سخن گفتن خواستار چاره انديشي متصديان حوزه و دين شدند. علي عسگري مخبر فراکسيون حزب الله مجلس اين قبيل اظهارات از سوي احمدي نژاد را براي شانه خالي کردن از زير بار مسووليت هاي اجرايي عنوان کرد و خطاب به احمدي نژاد گفت؛«بهتر است ايشان پاسخگوي مسائل مبتلا به جامعه مانند گراني و تورم باشند و تکيه گاه شان بر عرش نباشد، زميني فکر کنند و به مديريت اجرايي بپردازند.» نماينده مشهد با طرح اين انتقاد که «اگر در آن جلسه در جمع طلاب روحانيون بلندپايه يا آيت الله طبسي حضور داشتند، اين اظهارات را بدون پاسخ نمي گذاشتند»، تاکيد کرد؛ «مردم از رئيس جمهور انتظار تضعيف امور ديني را ندارند، اساتيد اخلاق و نظريه پردازان بحمدالله در حوزه ها زياد هستند و مي توانند پاسخگوي مسائل ديني باشند. ايشان به رفع مشکلات اقتصادي مردم بپردازند.»

غلامرضا مصباحي مقدم سخنگوي جامعه روحانيت مبارز نيز در واکنش گفت؛ «اگر خداي ناکرده، مقصود ايشان اين باشد که امام زمان از رفتارهاي دولت حمايت مي کند بايد پاسخ داد که چنين چيزي غلط است. قطعاً امام زمان تورم 20 درصدي را نمي پسندند و مورد رضايت ايشان نيست و از اين کار حمايت نمي کنند.» موسوي تبريزي دبيرکل مجمع محققين و مدرسين حوزه علميه قم نيز از سويي ديگر احمدي نژاد را مورد انتقاد قرار داد و گفت؛ «مرتبط دانستن همه امور با امام عصر و رفع تکليف از خود و ديگران جز حرف بيگانگان و اجانب نيست که مي خواهند ملت بزرگ ايران را به فتور و سستي گرفتار کنند.» وي خطاب به احمدي نژاد تاکيد کرد؛ «هر ادعايي در اين زمينه داشته باشيم بر اشتباهات ما در عمل و اجرا صحه نمي گذارد. اگر راست مي گوييم بايد با برنامه صحيح و علم و مشاوره با متخصصان حرکت کنيم و صرف ناسزا گفتن به اين و آن و تلاش براي مرتبط دانستن امور به امام زمان کاري را از پيش نمي برد.» اما در کنار انتقاد روحانيون جناح راست و چپ کشور آنچه بيشتر از همه به مذاق دولت تلخ آمد انتقاد آيت الله مهدوي کني روحاني بلندپايه اصولگرايان از رئيس جمهور اصولگرا بود. وي که حمايت از احمدي نژاد را در کارنامه خويش دارد به احمدي نژاد توصيه کرد آنها را «ابزار» فرض نکنيد؛ «در ملاقات خود با آقاي احمدي نژاد به ايشان گفتم که ما را ابزار فرض نکنيد. ما پيش و پس از انقلاب مبارز بوديم و با فساد و آنچه مخالف مصالح دين و کشور است، مبارزه مي کنيم.» اما واکنش احمدي نژاد به اين انتقادها در آخرين کنفرانس مطبوعاتي اش يک جمله بود؛ «مي خواهم يک توصيه کنم، بعضي ها اعتقادات را وارد بازي هاي سياسي نکنند. اينها اعتقادات ما است. من يک بحث علمي کردم، کساني اگر بحث علمي دارند که اين را نفي مي کند بيايند مطرح کنند. دعوا نداريم با هم.»

البته بخش ديگري از سخنراني احمدي نژاد در جمع طلاب مشهد مورد انتقاد جريان هاي ديگر سياسي قرار گرفت چرا که احمدي نژاد در آن جمع توصيه کرده بود بايد فوراً مسائل داخل کشور جمع و جور شود تا دولت به مديريت در عرصه جهاني بپردازد.

پرداختن به عرصه مديريت جهاني نه تنها در اين جلسه بلکه در اکثر سخنراني هاي رئيس جمهور در دور دوم سفرهاي استاني مطرح شد که اين اظهارات نيز انتقاداتي به دنبال داشت.

مهدي کروبي دبيرکل حزب اعتماد ملي در واکنش به اين اظهارات تورم لجام گسيخته در جامعه را مورد اشاره قرار داد و به احمدي نژاد توصيه کرد به جاي مديريت در عرصه هاي جهاني فکري به حال «گوجه فرنگي و مسکن» مردم بکند. در همين حال ديدارهاي افراد و نهادهاي مختلف در بيوت مراجع عظام تقليد فارغ از هر دسته و جناح از يک شاه بيت پيروي مي کرد و آن درخواست مهار «تورم» از احمدي نژاد بود. يکي از اين ديدارها ديدار اعضاي شوراي مرکزي کميته امداد امام خميني با علماي اعلام بود.

در اين ديدار، آيت الله نوري همداني با اشاره به گراني و تورم موجود در کشور يادآور شد؛ «دولت و مجلس بايد فکري به حال تورم و گراني کنند و در کنار آن براي تثبيت قيمت ها نيز گام موثري در کشور بردارند.»

همچنين آيت الله صافي گلپايگاني در سخناني اظهار کرد؛ «مردم در سختي زندگي مي کنند و اين تورم و گراني و مشکل ازدواج و مسکن و نظاير آن مطلبي است که نياز به همکاري همه آحاد ملت دارد.» آيت الله مکارم شيرازي نيز تاکيد کرد؛ «مسوولان براي حل مشکل تورم بايد تعصب بر فکر و سليقه خود نداشته باشند.»

در ادامه آيت الله موسوي اردبيلي با اشاره به گراني و تورم موجود در کشور گفت؛ «گراني واقعي است، شعار نيست. بايد براي از بين بردن اين مشکل کار اساسي صورت گيرد.» آيت الله يزدي نيز يادآور شد؛ «بايد آمار دقيقي از نوع زندگي و فرهنگ هاي مردمي به دست آيد تا بتوان بر اساس آن برنامه ريزي کرد.»

آيت الله اميني نيز در اين ديدار گفت؛ «بزرگ ترين مشکل طبقه محروم مسکن و اجاره مسکن است. مردم خيلي گرفتارند. اميدوارم دولت و مجلس در آينده موفق به مهار تورم و گراني باشند.»

آيت الله مکارم شيرازي نيز با تاکيد بر اينکه فرياد مردم از گراني شنيده مي شود، خواستار حل و فصل تورم شد. البته اين تنها هشدار اين مرجع تقليد نبود. وي در مراسم عزاداري حضرت فاطمه (س) از سوءمديريت اقتصادي در کشور گله کرد و گفت؛ «بنده نمي خواهم کسي را متهم کنم اما سوءمديريت اقتصادي در کشور احساس مي شود که بايد برطرف شود.»

اما شايد تندترين انتقاد از سوي يکي از نزديکان هاشمي رفسنجاني ايراد شد، حسن روحاني در مراسم ختم آيت الله توسلي رئيس دفتر امام گفت؛ «امام مي گفت از خرافه بپرهيزيد. يکي از عصبانيت هاي لحظات آخر آيت الله توسلي بحث خرافه بود. گفته مي شود آيت الله توسلي در حال دفاع از امام جان باخت. من مي خواهم يک جمله ديگر اضافه کنم و آن اينکه آيت الله توسلي در حال دفاع از امام زمان بود که قلبش از حرکت ايستاد .»

حسن روحاني در اين سخنراني بدون اشاره به نام کسي گفت؛ «اين چه بازي است که ما اينقدر مردم را عوام فرض کرده ايم؟ مي ترسم که فردا مهر امام زمان(عج) را هم درست کنند و به مردم نشان دهند.»

وي افزود؛ «اگر لازم باشد همه جزئيات را براي مردم خواهيم گفت. عده يي وقتي نماز مي خوانند، جلوي خود يک جانماز خالي پهن مي کنند و مي گويند اين را براي امام زمان گذاشته اند يا در سر سفره، يک بشقاب غذا براي امام زمان مي کشند يا شنيده ام که مي گويند فلان جلسه مهم را روز جمعه بيندازيد تا با حضور آقا تصميم بگيريم.»

از همين رو بود که احمدي نژاد چهارشنبه هفته گذشته با انتشار مطلبي در وبلاگش درباره اين انتقاد سخن گفت و از خود دفاع کرد. اما يادداشتي که اگرچه براي تبرئه احمدي نژاد از خرافات نگاشته شده بود اما بار ديگر بحث «هاله نور» را مطرح کرد.