شرق:۱. این روزها تحلیل بسیاری از امور به چالش سنت و مدرنیته حواله می شود. سخنی كه با فرض موجه بودن، آنقدر كلی است كه گره فروبسته ای را نمی گشاید و كلیدی است بزرگتر از هر قفلی. ما مهمترین وجه سنت را در این روزگار و كشور، سنت دینی می بینیم. بر آن شدیم كه بحث سنت و مدرنیته در ایران را اندكی تخصصی تر و در قالب دین و مدرنیته بررسیم. امری كه روشن شدن سویه ها و مبانی اش به آشكاری وجوه پنهان مسئله سنت و تجدد هم كمك بسیار خواهد كرد. گرچه درباره مسائل ادیان در دنیای مدرن حرف های بسیار زده شده، اما در متون فارسی سخن منسجم كم گفته شده است. همه سخنرانی ها و مقالات در همایش ما موضوعی واحد دارند و به یكی از این دو سئوال معطوف هستند: ۱ آیا دین و مدرنیته با یكدیگر سازگارند ۲ در دنیای مدرن چه بر سر دین می آید به دیگر سخن، نسبت ما با نظریه سكولاریزاسیون در دو سطح خرد و كلان چیست. كمتر سمینار یا نشستی را سراغ داریم كه تخصصا بر این مسئله تمركز كرده باشد و البته كه مسئله دین و مدرنیته آنقدر مهم هست كه برگزاری نشستی دیگر و احتمالا بهتر را توجیه كند.
۲.سنت گرایان و گروهی از روشنفكران ایرانی پاسخی كلی به این سئوال را در آستین دارند، اما گروهی دیگر كه آنها نیز زیر چتر عنوان «دین و مدرنیته» در این سمینار گرد آمده اند، سئوال اصلی را خردتر می كنند و بر ضرورت شكستن مسئله نسبت دین و مدرنیته به مسائل ریزتر تاكید خواهند كرد. شاید بهتر بود به نسبت سویه ای خاص از مدرنیته با سبك دین ورزی مشخصی در دینی معین می پرداختیم، اما در این صورت از شنیدن پاسخ آن دسته از متفكرانی كه پاسخی كلی نیز در چنته دارند و نیز شنیدن تاكید دسته دیگر بر ضرورت خردكردن مسئله محروم می ماندیم.
۳. از جهت اجرایی سعی كردیم سمینار ما نه یك نشست روشنفكرانه باشد و نه یك سمینار آكادمیك. كوشیدیم در طراحی سمینار، چیزی بین این دو باشیم. در گزینش سخنرانان دقت بسیار شد كه درباره موضوع سمینار صاحب سخن باشند و به استادی دانشگاه یا روشنفكر بودن اكتفا نكردیم. از سوی دیگر فقط هم نخواستیم كه سمیناری برگزار كرده باشیم و دنباله كار خویش گیریم. در واقع این سمینار بخشی از یك برنامه علمی بزرگتر است كه به قصد فربه كردن ادبیات مربوط به دین و مدرنیته فراهم شده است. این برنامه علمی محدود به سمینار نیست و حداقل چاپ ویژه نامه ای كه در دست دارید و كتاب سمینار و احتمالا سمینارهای بعدی سالیانه را نیز در بردارد.در بعد محتوایی كوشیدیم برنامه را به گونه ای تنظیم كنیم كه جامع دیدگاه ها و قرائت های گوناگون باشد. در فهرست سخنرانان، نویسندگان و مصاحبه شوندگان، نمایندگانی از سنت گرایان، سنتی ها، نواندیشان دینی، روشنفكران دین دار، روشنفكران لائیك، فیلسوفان با ذائقه تحلیلی و قاره ای و انتقادی، جامعه شناسان دین منتقد نظریه كلاسیك سكولاریزاسیون و جامعه شناسان دین مدافع این نظریه حضور دارند. البته برخی دعوت ما را نپذیرفتند. برخی در سفر بودند، و بعضی ما را قبول نداشتند. به هر روی النهایه جمعی از برجسته ترین روشنفكران و اندیشمندان ایرانی، بزرگوارانه دعوت ما را اجابت كردند و ما را رهین منت خود ساختند. دل بسته ایم كه گردآمدن این بزرگان در یك مجموعه، موجبات تعامل و گفت وگوی روشنفكران و دانشگاهیان برجسته ایرانی را بیشتر فراهم آورد. سمینار قرار بود میزبان تعدادی از برجسته ترین صاحب نظران غیر ایرانی این عرصه از جمله براین ترنر، جوز كازانوا و گریس دیوی هم باشد كه البته بخت یارمان نبود تا چه بازی رخ نماید...
۴.سمینار ما البته به معنایی یك اتفاق هم هست. دكتر عبدالكریم سروش پس از دو سال و اندی سخنرانی نداشتن در ایران در سمینار ما شركت جسته اند. افتخاری است برای ما. دكتر سیدحسین نصر هم محبت كردند و پذیرفتند كه به مناسبت این سمینار گفت وگویی اختصاصی را با ما داشته باشند، هر چند به دلایل آشكار پنهان از میزبانی شان محروم هستیم. بسیاری از اندیشمندان و روشنفكران برجسته ایرانی نیز به شكل سخنرانی، ارائه مقاله یا مصاحبه، برای اولین بار یا پس از مدتی دوری، در همایش ما حضور یافته اند. از این بزرگواران بسیار سپاسگزاریم.
۵.میزبان و پشتیبان مالی سمینار، موسسه گفت وگوی ادیان است. موسسه ای خصوصی و مدنی كه چند سالی است به یكی از مراكز مهم اطلاع رسانی و پژوهش در حوزه ادیان تبدیل شده و در نوع خود نمونه موفقی را از فعالیت دینی و دین پژوهانه در جامعه مدنی به نمایش گذاشته است. از مدیر محترم این موسسه، جناب حجت الاسلام محمدعلی ابطحی كه با گشاده رویی و بی هیچ تعلل و منت میزبانی سمینار را پذیرفتند و مشفقانه ما را در برگزاری سمینار یاری دادند، سپاس فراوان داریم. توفیق ایشان و كارمندان كوشا و عزیز این موسسه را خواستاریم. كوشیدیم با توجه به حمایت نهادی مدنی، سمینار را با حداقل هزینه ها برگزار كنیم، جمعا حدود یك میلیون و دویست هزار تومان.
۶.از مدیران محترم روزنامه شرق، كه عمرش دراز باد،كه كریمانه پذیرفتند ویژه نامه سمینار را منتشر كنند و مخاطبان سخنان مدعوین اندیشمند ما را دوصد چندان سازند، بسیار سپاسگزاریم. امروز شرق به مهمترین محمل برای گفت وگوی اندیشمندان، روشنفكران و عمومی سازی اندیشه ها بدل شده است. جناب آقای میناچی مدیر محترم حسینیه ارشاد نیز با در اختیار قراردادن بی مزد و منت تالار حسینیه، محبت و لطف را بر ما تمام كردند. برگزاری این سمینار بدون یاری بی دریغ دوستان عزیزم آقایان حسن رحمانی، ابوذر معتمدی، عبدالله یوسف زادگان، امیرحسین خداپرست، صدرا ساده، محمدعلی كدیور، سروش دباغ، مهدی شیرزاد، هادی نیلی، جهانگیر پاك نیا،كوروش قاضی مراد طراح و خانم فاطمه شمس میسر نبود. اجر و ارجشان با كریم متعال.در صفحاتی كه پیش رو دارید بخشی از خلاصه مقالات، مقالات ارسالی و مصاحبه های انجام شده به مناسب سمینار را خواهید خواند. بخش دوم مصاحبه ها و مقالات در روزهای آتی به چاپ خواهد رسید.
۷.امید داریم كه چشمان خطاپوش، كاستی های سمینار را بر ما ببخشند و این نشست نه یك اتفاق كه جریان مداومی باشد از تولید و ارائه اندیشه. اگر توفیق دهد و دوستان و روزگار یاری كنند از قبل ثمرات و بركات این اتفاق می توانیم تداومی را پیگیری كنیم كه فردا كه پیشگاه حقیقت شود پدید، شرمنده خدا و خلق خدا نباشیم. و آخرالامر اینكه توفیق همه از رفیق اعلی است...
بر آستان جانان گر سر توان نهادن
گلبانگ سربلندی بر آسمان توان زد.
دبیر سمینار